Avropa İttifaqı Şurası üçüncü ölkələr üçün viza¬sız rejimin dayandırılması ilə bağlı yeni qaydaları təsdiqləyib.

Yenilənmiş mexanizm çərçivəsində viza¬sız rejimin dayandırılması üçün yeni əsaslar əlavə olunur:

• Avropa İttifaqının viza siyasəti ilə uyğunsuzluq;
• Hibrid təhdidlər (məsələn, miqrant axınlarının dövlət tərəfindən yönləndirilməsi);
• İnvestor vətəndaşlığı sxemləri (“qızıl pasportlar”);
• Üçüncü ölkənin insan hüquqlarının və humanitar hüququn pozulmasına, beynəlxalq məhkəmə qərarlarının icra edilməməsinə görə münasibətlərin pisləşməsi.

Eyni zamanda, mövcud əsaslar da qüvvədə qalır: vizaliberalizasiya kriteriyalarının pozulması; Şengen zonasına girişə imtinanın, həmçinin icazə veriləndən artıq qalma hallarının artması; əsassız sığınacaq müraciətlərinin çoxalması; readmissiya üzrə əməkdaşlığın azalması; daxili təhlükəsizliyə risklər (məsələn, cinayətkarlığın artması).

Yeni qaydalar mexanizmin işə düşməsini də asanlaşdırır. Məsələn, girişə imtina, viza müddətini aşma, sığınacaq müraciətləri və ciddi cinayətlərin “əhəmiyyətli artım” həddi 50%-dən 30%-ə endirilir.

Viza¬sız rejimin müvəqqəti dayandırılma müddəti 9 aydan 12 aya qaldırılır və əlavə 24 ay daha uzadıla bilər (hazırkı 18 ay əvəzinə). Bu müddətdə Avropa Komissiyası üçüncü ölkə ilə dialoqa başlayacaq və yaranmış səbəblərin aradan qaldırılması üçün addımlar tələb edəcək. Üç ilədək uzatma mümkündür və problem həll olunmazsa, Aİ viza¬sız rejimi tam ləğv edə bilər.

“Yeni mexanizm viza ləğvinə hədəflənmiş yanaşmanı nəzərdə tutur. Hazırda viza¬sız rejim dayandırıldıqda bu, bütün vətəndaşlara şamil edilir. Yeni qaydalara əsasən, əlavə 24 aylıq mərhələ avtomatik olaraq bütün əhaliyə şamil edilməyəcək. Aİ hökumət rəsmiləri və diplomatları ayrıca hədəfə ala bilər”, – deyə Aİ Şurasının açıqlamasında bildirilir.

Yeni qaydalar Aİ-nin rəsmi jurnalında dərc olunduqdan 20 gün sonra qüvvəyə minəcək.

Viza¬sız rejimin dayandırılması mexanizmi indiki formada 2018-ci ildən fəaliyyət göstərir. O, yalnız bir dəfə — 2024-cü ildə Vanuatuya qarşı tətbiq olunub.

Bu, Gürcüstan üçün nə deməkdir?

Aİ liderlərinin son bəyanatları göstərir ki, Gürcüstan mexanizmin tətbiqi baxımından əsas namizədlərdən biridir.

Əgər mexanizm fundamental hüquqların pozulması və ya Aİ ilə münasibətlərin pisləşməsi əsasları ilə işə düşsə, Komissiya viza¬sız rejimi bütün əhali üçün yox yalnız rəsmi şəxslər üçün dayandıra bilər.

Aİ artıq Gürcüstanda verilmiş diplomatik pasportlarla viza¬sız səyahəti dayandırıb, lakin həmin rəsmi şəxslər adi pasportla Avropaya hələ də viza¬sız gedə bilirdilər. Bu qərarı ayrı-ayrı 14 Aİ ölkəsi tətbiq etmişdi. Yeni qaydalarda mexanizm işə düşərsə, qərar bütün Aİ ölkələri üçün məcburi olacaq.