Yanvarın 15-də Azərbaycan və Ermənistan nümayəndələri Sədərək-Yerasx dəmir yolu sahəsinin cari vəziyyətinə birgə baxış keçiriblər.

Nazirlər Kabinetindən AZƏRTAC-a bildiriblər ki, baxışın məqsədi dəmir yolunun texniki cəhətdən yararlılığının qiymətləndirilməsi olub.

ABŞ və Ermənistan 'Tramp yolu'nun ilk detallarını açıqlayıb

Yanvarın 13-də gecə ABŞ və Ermənistan Azərbaycanı Ermənistan ərazisindən keçməklə Naxçıvan eksklavı ilə birləşdirəcək, ABŞ-nin idarə edəcəyi tranzit dəhlizi ilə bağlı ilk əsas detalları açıqlayıblar.


Sənəd ictimaiyyətə Vaşinqtonda ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın danışıqlarından sonra təqdim olunub. ABŞ-Ermənistan sazişinə görə, Yerevan ABŞ hökumətinin nəzarətində olan xüsusi bir şirkətə "Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu" (TRIPP) adlandırılacaq yol üzrə uzunmüddətli və müstəsna hüquqlar verəcək.

Bu razılaşma ötən ilin avqustunda Vaşinqtonda əldə olunub. Baş nazir Nikol Paşinyan və Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev ABŞ prezidenti Donald Trampın Ağ evdə ev sahibliyi ilə bir araya gəliblər. Üç liderin imzaladığı birgə bəyanatda bildirilir ki, Ermənistan Sünik vilayəti vasitəsilə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan eksklavı arasında maneəsiz əlaqəni təmin edəcək.


74 faiz ABŞ-yə, 26 faiz Ermənistana

AzadlıqRadiosunun erməni xidməti yazır ki, Rubio-Mirzoyan danışıqlarından sonra TRIPP-in "icra çərçivəsi" açıqlanıb. Sənəddə deyilir ki, ABŞ-Ermənistan şirkəti tranzit dəhlizi boyunca dəmir yolu, avtomobil yolu, enerji təchizatı xətləri və digər infrastruktur obyektləri inşa edəcək, onlardan əldə olunan gəlirləri azı 49 il müddətində idarə edib toplayacaq.

"Ermənistan "TRIPP Development" şirkətində ABŞ-yə 74 faiz pay təklif etməyi, özünə isə 26 faiz pay saxlamağı nəzərdə tutur. Bu razılaşmanın əlavə 50 il müddətinə uzadılması, Ermənistan hökumətinin payının 49 faizə çatdırılması gözlənilir", – səkkiz səhifəlik sənəddə deyilir.

Sənəddə vurğulanır ki, Ermənistanın TRIPP vasitəsilə ticarət və tranzit üzrə sərhəd nəzarəti və gömrük məsələləri üzərində tam səlahiyyəti olacaq.

"Ermənistanın sərhəd və gömrük əməliyyatları üzərində suverenliyi və yurisdiksiyası mütləqdir və müzakirə mövzusu deyil", – sənəddə vurğulanır.

Rubio Dövlət Departamentində Mirzoyanı qarşıladıqdan sonra mətbuata açıqlamasında oxşar təminatlar dilə gətirib: "TRIPP bir yandan Ermənistanı biznesə açır, onun iqtisadi rifahına imkan yaradır, digər yandan bu, Ermənistanın suverenliyinə heç bir şəkildə xələl gətirmir".


Müştəri ilə birbaşa təmaslar üçün özəl operatorlar cəlb olunacaq

Çərçivə sənədinə görə, "TRIPP Development" şirkəti işə özəl operatorlar cəlb edəcək, onlar "müştəri ilə birbaşa təmas xidmətləri" göstərəcək, sənədləri ilkin yoxlama üçün yığacaq, yüklərdən, fərdi səyahətçilərdən tranzit haqları toplayacaq. Ermənistan rəsmiləri isə ölkənin bütün sərhəd və gömrük obyektlərində fiziki mövcudluğu saxlayacaq, son gömrük qərarlarını və rəsmiləşdirməni aparacaq, immiqrasiya nəzarətini təmin edəcəklər.

Azərbaycanın bu marşrut boyunca insanlar və yüklərin Ermənistan sərhəd yoxlamalarından azad olunmasını tələb edirdi. Paşinyan isə sentyabrda deyirdi ki, erməni zabitləri ilə azərbaycanlı səyahətçilərin fiziki təmasının olmaması üçün müasir texnologiyalardan istifadə olunacaq.

Sənəddə sənədləşdirmənin elektron qaydada təqdim edilməsi və işlənməsindən söz açılır, insanlar, nəqliyyat vasitələri və yüklər üçün, o cümlədən Azərbaycanın əsas hissəsi ilə onun Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında "differensiallaşdırılmış" prosedurların tətbiqi nəzərdə tutulur. Əlavə detallar açıqlanmır.

İ.Əliyev ötən həftə bildirib ki, TRIPP elə Azərbaycanın 2020-ci ildə Qarabağ müharibəsindən bəri tələb etdiyi "Zəngəzur dəhlizi"nə bənzəyir: "Onun adı fərqli ola bilər, amma mahiyyət dəyişmir".

Tranzit dəhlizi Ermənistanın İranla sərhədi boyunca uzanacaq. Tehran bununla bağlı narahatlığını dəfələrlə bildirib, TRIPP-ə qarşı olduğunu deyib. Tehran bu marşrutun Ermənistan-İran sərhədində ABŞ-nin mövcudluğuna yol aça biləcəyindən ehtiyatlanır. Ermənistanın müxalifət təmsilçiləri də TRIPP-in Sünikdən keçən hissəsinə Ermənistanın nəzarətinin zəifləyə biləcəyini deyirlər.