Dünyada demokratiyanın 2025-ci ildəki vəziyyətini təhlil edən V-Dem İnstitutunun ən son hesabatında bildirilir ki, Gürcüstanda demokratiya çöküb və ölkə avtoritarizmə doğru gedir.

Höteborq Universitetinin Siyasi Elmlər Departamenti bazasında yaradılmış V-Dem (Varieties of Democracy) İnstitutu hər il müxtəlif ölkələrdə demokratiyanın keyfiyyətini qiymətləndirməyə imkan verən məlumatları dərc edir.

Hesabatda qeyd olunur ki, vətəndaş cəmiyyəti qlobal miqyasda güclü təzyiq altındadır və misal kimi Gürcüstan, Rusiya və Mali göstərilir.

Sənəddə yazılır ki, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarına qarşı repressiyalar 39 ölkədə ağırlaşır, 37 ölkədə isə hökumətlər bu təşkilatların fəaliyyətə başlaması və dayandırılması üzərində nəzarəti daha da gücləndirirlər.

“Həmin ölkələr arasında, məsələn, Gürcüstanda, Malidə və Rusiyada (yalnız bir neçəsini adı çəkək), hökumətlər indi insan haqları müdafiəçilərinin və vətəndaş aktivistlərinin fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq, nəzarətdə saxlamaq və ya onları cinayətkar kimi təqdim etmək üçün daha çox məhdudlaşdırıcı qanunlar qəbul edirlər”, – hesabatda deyilir.

V-Dem İnstitutu vurğulayır ki, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarına hücumlar ötən illə (2024-cü illə) müqayisədə artıb.

“Vəziyyət bütün avtoritar ölkələrin üçdə ikisində, o cümlədən Belarusda, El Salvador’da, Gürcüstanda, Qvineyada və Meksikada əhəmiyyətli dərəcədə pisləşib”, – V-Dem İnstitutu qeyd edir.

Hesabatın məlumatına görə, Şərqi Avropada yalnız iki ölkə demokratikləşmə prosesindən keçir: Monteneqro və Polşa — bu isə regionun cəmi 8%-ni təşkil edir.

Sənəddə yazılır ki, Şərqi Avropada avtoritarlaşan ölkələr üstünlük təşkil edir — belə ölkələrin sayı on birdir. Keçən il isə bu ölkələrin sayı səkkiz idi.

“Avtoritarlaşmanın üçüncü dalğası” artıq Avropa İttifaqına da təsir edir, çünki bu prosesə Aİ-yə üzv dövlətlər və onun yaxın qonşuları cəlb olunub. Şərqi Avropada avtoritarlaşan Aİ üzvləri arasında Xorvatiya, Macarıstan, Rumıniya, Slovakiya və Sloveniya var, qonşu ölkələr sırasında isə Ermənistan, Belarus, Gürcüstan, Moldova, Serbiya və Ukrayna qeyd olunur”, – V-Dem İnstitutu bildirir.

Hesabatda qeyd olunur ki, demokratiya avtoritarizm yoluna qədəm qoyduqda, onun çökmə ehtimalı yaşamaq ehtimalından daha yüksək olur.

“Hazırda avtoritarizm yolunda olan 44 ölkədən 28-i bu prosesin əvvəlində demokratik dövlət idi. Həmin 28 ölkədən 15-də demokratiya artıq çökmüşdür, məsələn, Gürcüstan və Meksikada olduğu kimi. Qalan 13 ölkədə avtoritarlaşma prosesi yalnız yeni başlamışdır və onlar hələ ilkin mərhələdədir”, – sənəddə yazılır.

Bu ilki hesabatda da, ötən ilki sənəddə olduğu kimi, bildirilir ki, Gürcüstan seçki/elektoral avtoritarizmdir.

“Demokratiya keyfiyyətinin enişi yaşanan ilk 10 ölkədən yalnız ikisi hələ demokratiya olaraq qalır: Ermənistan və Rumıniya. Gürcüstan isə elektoral avtoritar dövlətdir. Qalan yeddi ölkə ya elektoral, ya da qapalı avtoritar rejimlə idarə olunur.

Gürcüstanda demokratikləşmə dövrü — məhkəmələrin müstəqilliyinin, söz və vətəndaş azadlıqlarının gücləndiyi mərhələ — 2016-cı ilə qədər davam edib. Geri dönüş (avtoritarlaşma) isə tədricən baş verərək 2024-cü ilin seçki prosesinə qədər uzanıb; bu proses pozuntular, ittihamlar və media ilə müxalifəti susdurmaq cəhdləri ilə müşayiət olunub. Bir neçə müşahidəçi 2024-cü il seçkilərini “saxtalaşdırılmış” adlandırıb və rus təsirinin geniş yayıldığını qeyd edib. 2024-cü ilin seçki nəticələri hələ də mübahisəlidir. Dərin siyasi böhran özünü Baş nazir İrakli Kobaxidzenin rəhbərlik etdiyi hakim “Gürcü Arzusu” partiyası ilə prezident Salome Zurabişvilinin dəstəklədiyi müxalifət arasındakı qarşıdurmada göstərir. 2023–2025-ci illərdə demokratiya göstəriciləri kəskin şəkildə pisləşib və bu da Gürcüstanı elektoral avtoritar dövlətə çevirib.”

Hesabatda həmçinin ifadə azadlığının digər göstəricilərinə, o cümlədən akademik və mədəni ifadə azadlığına dair məsələlərə toxunulur.

Sənəddə yazılır ki, jurnalistlərin təqibi 23 ölkədə artır. Həm jurnalistlərin təqib olunduğu, həm də ictimai müzakirə azadlığının pisləşdiyi ölkələr arasında Burkina-Faso, Gürcüstan, Filippin və Toqo var.
Hesabatda bildirilir ki, Gürcüstanda, eləcə də Qvineya-Bisauda, Macarıstanda, İndoneziyada və Rumıniyada seçki komissiyasına qarşı hücumlar baş verir.

Hökumətin qanunsuz fəaliyyətini parlamentin faktiki olaraq nə dərəcədə araşdırdığı ilə bağlı göstərici 20 ölkədə zəifləyib; bu ölkələr arasında Gürcüstan, Yunanıstan, Haiti, Hindistan və Mali də var.

Mənbə: Publika

---

Bizi Teleqramda izləyin! Yeni xəbərlər anında kanalda! Linkə daxil olub abunə olun!
Bizi WhatsAppda izləyin! Yeni xəbərlər anında kanalda! Linkə daxil olub abunə olun!

---

Digər maraqlı xəbərlər "Marneuli" radiosunun Facebook səhifəsində.
Bizi "Telegram"da izləyin.
Bizi "TikTok"da izləyin.
Bizi "İnstagram"da izləyin.
Bizi "X"da izləyin.
Şahidi olduğunuz hadisələri çəkib bizə göndərin! +995557994415

---

Gürcüstanın hər yerindən olan 22 onlayn media birləşdik ki, gec olmadan mübarizə aparaq.
Bu mübarizədə sənin dəstəyin həlledicidir. https://sinatle.media/

Müstəqil onlayn medianı dəstəkləmək üçün ianə et:
# GE76TB7548536080100013
# GE70BG0000000609775306

Repressiv rejim müstəqil onlayn medianı yox etməklə hədələyir. Bu real təhlükəni göstərmək üçün 22 media qurumunun vebsaytı müvəqqəti olaraq dayandırıldı. Bu simvolik addım “İşıq sönməməlidir” kampaniyasından əvvəl həyata keçirildi. Kampaniyanın məqsədi müstəqil medianı qorumaq üçün dəstəkçiləri birləşdirməkdir.