İran İslam Respublikasının Gürcüstandakı səfiri Seyid Əli Mocani — hansı ki, 2024-cü ildə "Taliban" hökuməti tərəfindən Əfqanıstandan qovulub — "əfqan dostu və uğurlu biznesmen" ilə danışdığını yazır və bundan sonra Gürcüstan-Əfqanıstan "ticarət marşrutunun potensialını" açıq şəkildə müzakirə edir.

Diplomat yazır ki, Gürcüstan 2024-cü ildə Əfqanıstana 30,5 milyon dollar dəyərində avtomobil satıb, lakin Gürcüstanın Milli Statistika Xidmətinin ("Saksat") məlumatına görə, son altı il ərzində — 2021-ci ildən bu günə qədər — Gürcüstandan Əfqanıstana heç 60 avtomobil də satılmayıb.

Səfirin sözlərinə görə, Əfqanıstan — Pakistanla "münasibətlərini və məhdudiyyətlərini nəzərə alaraq" — alternativ ticarət-logistika marşrutları axtarır və belə bir variant kimi Gürcüstanın qoşulması imkanlarını nəzərdən keçirir.

Avqustun 13-də İran səfirliyinin "Facebook" səhifəsində dərc olunmuş məktubun başlığı böylədir: "Əfqanıstan, Gürcüstan və gözlədiyimdən daha ciddi ola biləcək biznes imkanları barədə söhbət".

"Dostla görüş"

Əli Mocani yazır ki, ötən gün "əfqan dostu və uğurlu biznesmen" ilə görüşüb və onun xahişi ilə "Gürcüstanın biznes mühitini, ixrac imkanlarını" müzakirə edib.

"Xüsusilə [istəyirdi ki], Əfqanıstan bazarının ehtiyaclarının təmin edilməsi barədə əlavə məlumat alsın", — deyə səfir Mocani yazır və bu "dostun" kimliyini açıqlamır.

Məktubda Qara dəniz vasitəsilə Əfqanıstanla ticarət marşrutunun yaradılması imkanına diqqət yetirilir.

"Bu istirahət günlərində işimin bir hissəsi Əfqanıstan və Gürcüstan arasında ticarət, habelə Qara dənizdən Əfqanıstana qədər regional ticarət haqqında əsas məlumatların toplanmasına həsr olunacaq", — deyə səfir qeyd edir.

"Əfqanıstan ticarət şəbəkəsinin hissəsi"

O, Gürcüstan və Əfqanıstanın ticarət edə biləcəyi və ticarət dövriyyəsini artıra biləcəyi müxtəlif növ malların adlarını çəkir:

"Bir tərəfdən, Əfqanıstan maşın və avadanlıqlar, kommersiya nəqliyyat vasitələri, yük avtomobilləri, sənaye avadanlıqları, kənd təsərrüfatı, qida və istehsal vasitələri üçün bazara çevrilə bilər.

Digər tərəfdən, Əfqanıstandan quru meyvə, zəfəran, kənd təsərrüfatı məhsulları və bəzi əlavə dəyər yaradan mallar Gürcüstan vasitəsilə yeni bazarlara çıxa bilər", — deyə o yazır.

"Biz daha da irəli gedə bilərik. Bu yolla Gürcüstanın logistika imkanları gələcəkdə Qara dəniz və ona bitişik bazarlarla Əfqanıstan ticarət şəbəkəsinin bir hissəsinə çevrilə bilər", — deyə Əli Mocani bəyan edir.

Şəxsi səhifəsində dərc olunmuş xəritədən göründüyü kimi, səfir bu marşrutun Ermənistan və Azərbaycan ərazisindən keçərək İrana, İran vasitəsilə isə Əfqanıstana bağlanacağını təsəvvür edir.

Maşınların təkrar ixracı (reeksportu) və qeyri-dəqiq statistika

Səfir yazır ki, onun adı açıqlanmayan biznesmen dostu "2024-cü ildə Gürcüstandan Əfqanıstana avtomobilreeksportuna diqqət çəkib və bildirib ki, təcrübənin göstərdiyi kimi, Əfqanıstan bazarı Gürcüstan biznesi üçün mühüm istiqamət ola bilər".

Daha sonra o, 2024-cü ildə Gürcüstandan Əfqanıstana minik avtomobillərinin reeksportu statistikasını misal gətirir və yazır ki, bu rəqəm "təxminən 30,5 milyon ABŞ dolları təşkil edib".

Həqiqətdə isə, Gürcüstanın Milli Statistika Xidmətinin məlumatına görə, söhbət 30,5 milyon dollardan yox, cəmi 30,5 min dollardan — 2024-cü ildə cəmi üç avtomobildən gedir.

Səfir Mocani yenədə həmin "dostundan" sitat gətirir: "Qeyd etdiyi kimi, məsələ yalnız minik avtomobillərinə aid deyil: traktorlar, ağır yük avtomobilləri və kommersiya maşınları da Əfqanıstan bazarı üçün mühüm tələbat ola bilər".

"Saksat"ın məlumatına görə:

2023-cü ildə Gürcüstandan Əfqanıstana 25 000 dollar dəyərində bir avtomobil aparılıb.

2024-cü ildə həcm artıb — 30,5 min dollar dəyərində üç avtomobil.

2025-ci ildə isə ötən ilin göstericisi məbləğ baxımından dörd dəfə artaraq 128,4 min dollar təşkil edib — avtomobillərin sayı 20-yə çatıb.

2026-cı ilin ilk 6 ayında artıq 69 min dollar dəyərində 11 avtomobil ixrac edilib.

Həmin dövrdə — 2026-cı ilin ilk altı ayında — Gürcüstandan Əfqanıstana ümumilikdə 3,1 milyon dollar dəyərində mal satılıb.

Ən iri ixrac malı şəkərdir — 2,34 milyon dollar dəyərində, daha sonra traktorlar gəlir — 452 min dollar. Üçüncü yerdə qoşqular və yarımqoşqular, onların hissələridir — 154 min dollar, bunun ardınca yük avtomobilləri gəlir — 109 min dollar dəyərində. Minik avtomobilləri ixrac beşliyinin sonundadır.

Son altı ildə — 2021-ci ildən 2026-cı ilin iyun ayı da daxil olmaqla — Gürcüstandan Əfqanıstana 57 ədəd minik avtomobili aparılıb ki, bu da ümumilikdə yarım milyon dollardan bir qədər az, 529 min dollar təşkil edib.

Səfir Mocani "dostuna" bir daha istinad edərək yazır ki, 2025-ci ildə "Əfqanıstanın xarici ticarət dövriyyəsi təxminən 13,9 milyard dollar təşkil edib" — bunun da "12,1 milyard dollardan çoxu idxal olub".

Səfirin bildirdiyinə görə, həmin dostu ona "Qara dəniz vasitəsilə Əfqanıstana ticarət marşrutu yaratmaq istədiyini və bu səbəbdən Gürcüstanın potensialı ilə maraqlandığını — hansı tür malların tədarükünün mümkün olduğunu, hansı malların reeksport edilə biləcəyini və ya hansı şirkətlər və biznesmenlər şəbəkəsinin mövcud olduğunu, Gürcüstanın Əfqanıstan bazarının təchizat zəncirinə qoşulmasının mümkünlüyünü" deyib.

Əli Mocani — Qabildən Tbilisiyə

2025–2026-cı illərin qovşağında İranda hüquq müdafiəçisi qrupların məlumatına görə yüzlərlə insanın həlak olduğu kütləvi etiraz nümayişləri ilə Gürcüstana İranın yeni səfirlərinin göndərilməsi üst-üstə düşdü. Əvvəlki səfirin səlahiyyət müddəti dekabrın sonunda başa çatmışdı.

Yeni təyin olunmuş səfir Seyid Əli Mocani bəyan edirdi ki, Prezident Məsud Pezeşkian ona Gürcüstanla "ikitərəfli və çoxşaxəli dialoqu" gücləndirməyi tapşırıb və "konstruktiv regionlararası əməkdaşlığın" vacibliyini vurğulayıb. İran səfirliyi yeni rəhbərin təyinatından sonra da ənənəvi fəaliyyətini, o cümlədən mərkəzi hökumətin mesajlarını gürcü dilində fəal şəkildə paylaşmağı davam etdirib. Onun bəyanatları Gürcüstanın siyasi və ekspert dairələrində dəfələrlə tənqidlə qarşılanıb.

Keçən illərdə Seyid Əli Mocani İran Prezidentinin Əfqanıstan məsələləri üzrə xüsusi nümayəndəsi vəzifəsində çalışıb.

Bu vəzifədə işləyərkən, 2024-cü ildə Əfqanıstanın "Taliban" hökuməti onu ölkədən qovub və persona non-qrata elan edib.

Buna əsas kimi "Taliban" Əfqanıstanın Qəndəhar şəhərində dini məsələ ilə bağlı baş vermiş insidenti gösterib — həmin vaxt "Taliban"ın mövqeyinə görə, Seyid Əli Mocani "hədləri aşıb".

Mənbə: radiotavisupleba.ge

---

Bizi Teleqramda izləyin! Yeni xəbərlər anında kanalda! Linkə daxil olub abunə olun!
Bizi WhatsAppda izləyin! Yeni xəbərlər anında kanalda! Linkə daxil olub abunə olun!

---

Digər maraqlı xəbərlər "Marneuli" radiosunun Facebook səhifəsində.
Bizi "Telegram"da izləyin.
Bizi "TikTok"da izləyin.
Bizi "İnstagram"da izləyin.
Bizi "X"da izləyin.
Şahidi olduğunuz hadisələri çəkib bizə göndərin! +995557994415

---