“Doğrudur, stereotiplər var, amma mən artıq uzun müddətdir onlara diqqət yetirmirəm”, - erkən yaşda ailə quran və illər sonra öz uşaqlıq xəyalını, dərzi olmaq arzusunu iki övladı və bir azyaşlı nəvəsi ilə bərabər reallaşdıran qadın.

45 yaşlı Lamiyə Qəribova Qardabani bələdiyyəsinin Qaratəhlə kəndində yaşayır. Dərzi olaraq fəaliyyət göstərir. Onun uşaqlıqdan dərzilik sahəsinə böyük marağı olub. Anası və xalası dərzi olduğundan bu sahə ilə daha da yaxından tanış olub. Lakin, 16 yaşda ailə qurduğundan bu sahədə özünü inkişaf etdirə bilməyib. Ailənin qayğısına qalmalı və iki övladını böyütməli olub. Evləndikdən illər sonra bu sahə üzrə peşəkarlaşmaq qərarına gəlib. 40 yaşında olarkən “Modus” kollecinə daxil olub, geyim istehsalı istiqamətində təhsil alıb.


Hal-hazırda Rustavi şəhərində özünün tikiş emalatxanasını qurub və orada sifarişlər qəbul edir. Dərzinin sözlərinə görə, o, buranı açmazdan əvvəl verilən sifarişləri evdə hazırlayırmış.

“Bir paltarı bəzən 5 saata, bəzən 15 saata tikirəm. Son illərdə müştərilər daha müasir və fərdi modellər istəyirlər. Gürcü və azərbaycan milli geyimlərinə də üstünlük verirlər”.

Qəribova azərbaycan milli geyimlərindən birini də Mirzə Fətəli Axundov Muzeyinin rəhbəri Leyla Əliyeva üçün tikib. O, bu libası “Rustavi 2” telekanalında yayımlanan çıxışı zamanı geyinib. Məhz bu fakt dərzinin daha da tanınmasına səbəb olub.

Bundan başqa, Qəribovanın əl işləri bir sıra sərgilərdə də nümayiş olunub. Onun tikdiyi geyimlər Amerikanın tanınmış moda jurnalı olan “Vogue” da dərc olunub. Bu geyim amerikalı dizayner Reva Ochuba-nın “Ifeoma” kolleksiyasının bir hissəsi olub. Geyimlər Fransaya göndərilib, peşəkar foto-sessiya Parisdə baş tutub. Nəticədə Lamiyənin tikdiyi iki geyim "Vogue"-nin yay buraxılışında yer alıb.

“Əl işlərimi festivallarda, jurnallarda, layihələrdə görəndə çox sevinirəm. Açığı, mən də eşitmişəm ki, “bu yaşda oxumaq nədir” – deyirlər. Amma mən düşünürəm ki, öyrənməyin yaş həddi yoxdur. İnsan özünü inkişaf etdirməlidir. Hansı yolu doğru hesab edirsə, o yolla getməlidir.”

Lamiyə ailə və iş arasında balansı qorumağın çətin olduğunu bildirir. O, yalnız planlı şəkildə, vaxtı düzgün böldükdə bütün bunların öhdəsindən gələ bildiyini söyləyir. O, hər bir qadının istedadlı olduğunu və hər hansısa bir peşəyə yiyələnməyin vacibliyini vurğulayır.

Gender məsələləri üzrə mütəxəssis Nona Samxaradze qadınların təhsil və iş sahəsindəki rolu ilə bağlı “Marneuli” radiosuna danışdı. O, 2010-cu ildən qadın mövzuları üzərində işləyir. Onun sözlərinə görə, icmada hələ də qadınların təhsil almasının və bunun onların iqtisadi cəhətdən güclənməsi üçün nə qədər vacib olduğunun sübutuna ehtiyac duyulur.

“Deyə bilərəm ki, qadınların təhsil alması baxımından vəziyyət xeyli yaxşılaşıb. Lakin hələ də “qadının təhsil almasına ehtiyac varmı?” və “onun iqtisadi cəhətdən güclənməsi nə üçün vacibdir?” kimi suallar səslənir. Digər cəmiyyətlərdə isə bu suallar ümumiyyətlə mövcud deyil – bu proses orada təbii şəkildə baş verir. Təbii ki, qadınlar kişilərlə birlikdə, az-çox bərabər şəkildə təhsil alırlar və bu mövzu müzakirə predmetinə çevrilmir. Eyni zamanda, bir çox inkişaf etmiş cəmiyyətlərdə qadınlar və kişilər iqtisadi fəaliyyətlərə bərabər şəkildə cəlb olunublar. Təhsil hər bir insana özünü reallaşdırmaq, imkanlarından istifadə etmək, ictimai gündəmdə bərabər şəkildə iştirak etmək və digər insanlarla rəqabət aparmaq gücü verir.”

Nona xeyli vaxt bundan əvvəl məktəblərdən birinin həyətindən qaçırılan qızı xatırlayır. Onun çox istedadlı olduğunu, təhsilini davam etdirməyi və peşə sahibi olmağı planlaşdırdığını vurğulayır.

“Bu gün həmin qız təhsil ala bilməyib, yalnız evdar qadındır. Halbuki onun bacısı təhsil alıb və kifayət qədər reallaşmış, güclü bir insana çevrilib. Həmin qız tez-tez deyir ki, bacısı ilə müqayisədə o, özünü o qədər güclü və savadlı hiss etmir. Təəssüf ki, təhsil ala bilməməsi və erkən yaşda ailə qurması onun imkanlarını əlindən aldı. Bu, onu göstərir ki, heç kim bilmir, həmin qız sonda hansı peşəyə sahib ola bilərdi və necə güclənə bilərdi. Mən düşünürəm ki, onun şansı əlindən alındı və cəmiyyətdə bərabər rəqabət aparmaq imkanı itirildi.”

Samxaradze qadının ailədaxili və cəmiyyətdə zorakılığa məruz qalma baxımından daha çox risk altında olduğunu və iqtisadi cəhətdən müstəqil olmasının vacibliyini ön plana çəkir. Zorakılığa məruz qalmamaq və ilk növbədə özünü qoruya bilmək üçün qadının təhsilə, peşəyə, işə ehtiyacı olduğunu söyləyir. Bütün bunlara nail olmaq üçün isə iqtisadi güclənmənin zəruri olduğunu və təhsilsiz olmağın bu imkanları ciddi şəkildə məhdudlaşdırdığını vurğulayır.

Gürcüstanda gender və qadınların işlə təmin olunması ilə bağlı çoxlu sayda araşdırma mövcuddur. Milli Statistika Xidmətinin araşdırmasına əsasən, Gürcüstanda kişilərin məşğulluq səviyyəsi qadınlara nisbətən daha yüksəkdir. 2020-ci ildə qadınlar və kişilər arasında məşğulluq göstəriciləri üzrə gender fərqi 15,6 faiz təşkil edib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Gender Bərabərliyi və Qadınların Gücləndirilməsi (UN Women) təşkilatının 2022-ci ildə dərc etdiyi araşdırmadan aydın olur ki, qadınlar ev işlərinə həftədə 45 saat, kişilər isə 15 saat sərf edirlər.

“Qadınların 49 faizi işsizliyinin əsas səbəbi kimi ailə işlərinə görə məsuliyyəti göstərir. Ailədə uşaqların olması qadınların iqtisadi iştirakının azalması, eyni zamanda kişilərin əmək bazarında iştirakının artması ilə əlaqələndirilir. Bundan əlavə, ödənişsiz qayğı əməyinə dair məsuliyyətlər, körpələr evi və uşaq bağçalarının yetərsiz olması səbəbindən əmək bazarını tərk etməyə məcbur qalan qadınlar sonradan əmək bazarına qayıtmaqda və iş tapmaqda daha çox çətinlik çəkirlər. Nəticədə, onlar uzun müddət işsiz qalırlar və əgər rəsmi olaraq məşğul deyillərsə, iqtisadi cəhətdən qeyri-aktiv kimi təsnif olunma ehtimalı daha yüksək olur”, – araşdırmada deyilir.

Gürcüstanın əmək bazarında kişilərin və qadınların məşğul olduqları peşə və sahələr baxımından orta səviyyəli seqreqasiya mövcuddur. Əmək bazarında qadınların iştirakına mane olan əsas baryer əməyin gender üzrə bölgüsüdür.

---

Bizi Teleqramda izləyin! Yeni xəbərlər anında kanalda! Linkə daxil olub abunə olun!
Bizi WhatsAppda izləyin! Yeni xəbərlər anında kanalda! Linkə daxil olub abunə olun!

---

Digər maraqlı xəbərlər "Marneuli" radiosunun Facebook səhifəsində.
Bizi "Telegram"da izləyin.
Bizi "TikTok"da izləyin.
Bizi "İnstagram"da izləyin.
Bizi "X"da izləyin.
Şahidi olduğunuz hadisələri çəkib bizə göndərin! +995557994415

---

Gürcüstanın hər yerindən olan 22 onlayn media birləşdik ki, gec olmadan mübarizə aparaq.
Bu mübarizədə sənin dəstəyin həlledicidir. https://sinatle.media/

Müstəqil onlayn medianı dəstəkləmək üçün ianə et:
# GE76TB7548536080100013
# GE70BG0000000609775306

Repressiv rejim müstəqil onlayn medianı yox etməklə hədələyir. Bu real təhlükəni göstərmək üçün 22 media qurumunun vebsaytı müvəqqəti olaraq dayandırıldı. Bu simvolik addım “İşıq sönməməlidir” kampaniyasından əvvəl həyata keçirildi. Kampaniyanın məqsədi müstəqil medianı qorumaq üçün dəstəkçiləri birləşdirməkdir.